De Noorse consumentenorganisatie Forbrukerradet zegt op basis van onderzoek naar privacykeuzeschermen van onder andere Facebook en Google dat die, via onder meer de interface en standaardkeuzes, gebruikers aanzetten tot privacyonvriendelijke keuzes en datadelen.

 

De organisatie heeft een rapport over zijn bevindingen gepubliceerd, getiteld Deceived by design. Daarin kijkt de consumentenorganisatie naar de privacykeuzeschermen van Facebook, Google en Microsoft. De keuze viel op deze bedrijven, omdat ze een groot marktaandeel hebben. De organisatie heeft gekeken naar de pop-ups en menu's die de bedrijven naar aanleiding van de algemene verordening gegevensbescherming aan hun gebruikers toonden. De conclusie is dat voornamelijk Google en Facebook, en in iets mindere mate Microsoft, gebruikers misleiden en manipuleren. Dat zouden ze doen door gebruikers door middel van 'dark patterns', oftewel ontwerpkeuzes in interfaces, privacyonvriendelijke instellingen te laten kiezen.

Daarmee zouden de bedrijven zich niet houden aan de regels uit de AVG, die sinds eind mei van kracht is. De Forbrukerradet noemt als voorbeeld dat als er om toestemming wordt gevraagd, er eisen gelden voor die toestemming. Die moet onder meer vrijelijk gegeven zijn. De praktijken die de organisatie nu aan de kaak stelt, zouden daarmee op gespannen voet staan. Ook het principe van 'privacy by default and design' zou in het geding komen.

De organisatie bespreekt de eerdergenoemde menu's en wijst er onder meer op dat Facebook en Google de menu's waar mensen hun keuze kunnen aanpassen, wegstoppen. Bovendien zouden de minst privacyvriendelijke opties van tevoren geselecteerd zijn. Mensen die gewoonweg op 'accepteren' klikken, krijgen de overige menu's ook niet te zien, luidt de kritiek verder. Microsoft komt er iets beter vanaf door geen standaardopties te selecteren. Verder gaat de Forbrukerradet in op de technieken die de bedrijven zouden inzetten, zoals bepaalde woordkeuzes en het 'belonen' van bepaalde keuzen of juist het 'bestraffen' van andere. De organisatie haalt als voorbeeld Facebook aan, dat als enig alternatief voor het niet instemmen met de voorwaarden het verwijderen van het account aanbiedt.

De Nederlandse Consumentenbond zegt naar aanleiding van het rapport vragen te hebben gesteld aan de Autoriteit Persoonsgegevens. De bond wil van de toezichthouder 'meer duidelijkheid over de toepassing van de privacywet'. Zo vindt de Consumentenbond dat organisaties te veel interpretatievrijheid hebben als het gaat om de wettelijke eisen.

forbrukerradet avg